Ung thư dạ dày không hình thành trong một sớm một chiều, mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động âm thầm trong thời gian dài. Từ vi khuẩn HP, bệnh lý dạ dày mạn tính đến yếu tố di truyền và lối sống - tất cả đều có thể góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Hiểu rõ nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ không chỉ giúp bạn phòng ngừa hiệu quả, mà còn là bước quan trọng để phát hiện sớm ung thư dạ dày.
Ung thư dạ dày thường bắt đầu từ lớp niêm mạc – lớp trong cùng của dạ dày. Dưới tác động của các yếu tố nguy cơ trong thời gian dài, niêm mạc có thể trải qua các biến đổi như viêm mạn tính, teo niêm mạc, chuyển sản ruột và loạn sản. Đây là những giai đoạn tiền ung thư.
Đáng chú ý, quá trình này thường diễn ra âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng nhưng theo thời gian có thể tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và kiểm soát.
Theo TS.BS. Phạm Hữu Thiện Chí, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Carmel: Không phải ai có yếu tố nguy cơ cũng sẽ mắc bệnh, nhưng việc nhận diện các yếu tố này giúp bạn chủ động hơn trong việc lên kế hoạch phòng ngừa và tầm soát.
Nhiễm vi khuẩn HP – Yếu tố nguy cơ hàng đầu
Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là nguyên nhân hàng đầu liên quan đến ung thư dạ dày. Loại vi khuẩn này có thể tồn tại trong niêm mạc dạ dày trong nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng. Về lâu dài, HP gây viêm dạ dày mạn tính, làm tổn thương niêm mạc và thúc đẩy quá trình chuyển sản ruột – một dạng tổn thương tiền ung thư.
Cần lưu ý, không phải tất cả người nhiễm HP đều bị ung thư, nhưng nếu không được phát hiện và điều trị, nguy cơ sẽ tăng lên đáng kể.
Các bệnh lý dạ dày mạn tính
Một số tình trạng bệnh lý kéo dài ở dạ dày có thể làm tăng nguy cơ ung thư, gồm:
Đáng chú ý, polyp tuyến hiếm gặp nhưng có khả năng tiến triển thành ung thư cao hơn, đặc biệt khi kích thước lớn hơn 2cm hoặc có cấu trúc dạng nhung mao.
Hút thuốc lá
Hút thuốc không chỉ ảnh hưởng đến phổi mà còn là yếu tố nguy cơ của nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư dạ dày. Các chất độc trong khói thuốc có thể gây tổn thương niêm mạc dạ dày, tăng viêm mạn tính và làm giảm hiệu quả điều trị. Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư dạ dày cao hơn so với người không hút.
Chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt
Chế độ ăn uống không lành mạnh cũng được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày như:
Theo các nghiên cứu, việc tiêu thụ thịt chế biến sẵn có liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày, dù đây không phải là nguyên nhân trực tiếp.
Yếu tố di truyền
Một số trường hợp ung thư dạ dày có liên quan đến yếu tố di truyền, đặc biệt là đột biến gen CDH1. Đây là dạng ung thư dạ dày lan tỏa do di truyền, có thể xuất hiện ở độ tuổi sớm và có nguy cơ cao trong suốt cuộc đời. Những người mang đột biến gen này cũng có nguy cơ mắc ung thư vú thể tiểu thùy.
Ngoài ra, các hội chứng di truyền khác như polyp tuyến gia đình, hội chứng Lynch và hội chứng Peutz-Jeghers cũng làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày.
Tuổi tác và yếu tố dịch tễ
Nguy cơ ung thư dạ dày tăng theo tuổi, đặc biệt ở người trên 40 tuổi. Ngoài ra, tỷ lệ mắc bệnh cũng khác nhau giữa các khu vực địa lý. Tại Việt Nam, ung thư dạ dày là một trong những loại ung thư phổ biến, với tỷ lệ mắc và tử vong cao, đặc biệt ở nam giới.
Việc xác định nhóm nguy cơ giúp lên kế hoạch phòng ngừa và tầm soát hiệu quả hơn. Các nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc ung thư dạ dày cần đặc biệt chú ý gồm:
Những đối tượng này nên được theo dõi và kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm bất thường
Dù không thể loại bỏ hoàn toàn nguy cơ, nhưng bạn hoàn toàn có thể giảm thiểu khả năng mắc bệnh bằng cách thay đổi lối sống và chủ động chăm sóc sức khỏe. Một số biện pháp hiệu quả là:
Quan trọng nhất là không chủ quan với các triệu chứng tiêu hóa kéo dài. Nếu nhận thấy bất kỳ dấu hiệu khác lạ nào, hãy đi khám ngay để được bác sĩ kiểm tra và chẩn đoán chính xác.
Ung thư dạ dày thường tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Vì vậy, việc tầm soát giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn đầu.
Khoa Ngoại Tiêu hóa, Bệnh viện Quốc tế Carmel triển khai dịch vụ tầm soát ung thư dạ dày toàn diện, giúp phát hiện sớm và kiểm soát nguy cơ hiệu quả:
Chủ động tầm soát là cách tốt nhất để phát hiện sớm và phòng ngừa ung thư dạ dày
Không phải tất cả người nhiễm HP đều bị ung thư dạ dày, nhưng đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu cần được theo dõi và điều trị.
Có, một số trường hợp ung thư dạ dày có liên quan đến đột biến gen và tiền sử gia đình.
Có thể giảm nguy cơ bằng cách thay đổi lối sống và tầm soát định kỳ theo hướng dẫn, đặc biệt là nhóm nguy cơ cao.
