Viêm giác mạc là một trong những cấp cứu nhãn khoa thường gặp, có thể tiến triển rất nhanh và để lại hậu quả nặng nề nếu chậm trễ điều trị. Chỉ trong 24-48 giờ, tình trạng viêm có thể chuyển nặng gây loét giác mạc, sẹo vĩnh viễn hoặc thậm chí mất thị lực. Vậy viêm giác mạc là gì, nguyên nhân do đâu và làm thế nào để điều trị hiệu quả? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đầy đủ từ A-Z.
Viêm giác mạc (Keratitis) là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại giác mạc – lớp mô trong suốt hình vòm nằm phía trước mắt, có vai trò bảo vệ và giúp hội tụ ánh sáng vào võng mạc. Đây là bộ phận đóng vai trò như một “kính bảo vệ tự nhiên, chiếm khoảng 2/3 tổng công suất khúc xạ của mắt. Vì vậy, bất kỳ tổn thương nào tại giác mạc cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực.
Về cấu trúc, giác mạc gồm 5 lớp: biểu mô, màng Bowman, nhu mô giác mạc, màng Descemet và lớp nội mô. Khi tình trạng viêm chỉ khu trú ở lớp biểu mô, khả năng hồi phục thường tốt. Tuy nhiên, nếu tổn thương lan sâu xuống nhu mô hoặc nội mô, nguy cơ để lại sẹo và suy giảm thị lực vĩnh viễn là rất cao. Trong nhiều trường hợp, viêm giác mạc tiến triển thành loét giác mạc – một dạng tổn thương nghiêm trọng cần can thiệp y tế khẩn cấp.
Theo BS.CKII. Lê Hồng Hà: Viêm giác mạc có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quyết định trong hiệu quả điều trị.
Viêm giác mạc do vi khuẩn
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, chiếm khoảng 65-75% các trường hợp tại Việt Nam. Các tác nhân thường gặp bao gồm Pseudomonas aeruginosa (đặc biệt ở người đeo kính áp tròng), Staphylococcus và Streptococcus. Bệnh thường tiến triển nhanh, có thể nặng lên chỉ trong 24-48 giờ.
Viêm giác mạc do virus
Herpes Simplex Virus (HSV) là nguyên nhân hàng đầu, chiếm khoảng 1,5 triệu ca/năm toàn cầu. Ngoài ra còn có virus zona (Herpes Zoster), Adenovirus… Viêm giác mạc do virus có xu hướng tái phát nhiều lần và gây tổn thương tích lũy theo thời gian.
Viêm giác mạc do herpes zoster (zona) cũng quan trọng ở người lớn tuổi hoặc suy giảm miễn dịch.
Viêm giác mạc do nấm
Chiếm 17-36% trường hợp, tỷ lệ còn cao hơn ở các khu vực nhiệt đới như Việt Nam… Fusarium và Aspergillus là hai loại nấm phổ biến. Bệnh tiến triển chậm hơn nhưng điều trị kéo dài và dễ để lại sẹo.
Viêm giác mạc do Acanthamoeba
Hiếm gặp (chỉ khoảng 1-2% tại Việt Nam) nhưng rất nguy hiểm, tiên lượng sẽ rất kém nếu chẩn đoán muộn và điều trị muộn. Thường liên quan đến việc sử dụng kính áp tròng không đúng cách, đặc biệt khi tiếp xúc với nước bẩn.
Viêm giác mạc không nhiễm trùng
Bao gồm viêm do khô mắt nặng, tia UV, bệnh tự miễn hoặc tổn thương thần kinh giác mạc. Những trường hợp này không do vi sinh vật, nhưng vẫn có thể gây tổn thương nghiêm trọng nếu không điều trị đúng.
Không phải ai cũng có nguy cơ như nhau. Một số yếu tố làm tăng khả năng mắc bệnh bao gồm:
Triệu chứng viêm giác mạc thường xuất hiện đột ngột và tiến triển nhanh. Người bệnh có thể nhận biết thông qua các dấu hiệu sau:
Câu trả lời là CÓ, mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào thời điểm điều trị. Nếu được phát hiện sớm trong 24-48 giờ đầu, phần lớn trường hợp có thể hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, nếu chậm trễ, viêm giác mạc có thể dẫn đến:
BS.CKII. Lê Hồng Hà chia sẻ: Điều trị viêm giác mạc cần dựa trên nguyên nhân cụ thể và mức độ nặng, được xác định qua khám đèn khe và nhuộm/cấy giác mạc khi cần, do đó người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa có chẩn đoán và hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.
Trong trường hợp do vi khuẩn, bác sĩ sẽ chỉ định kháng sinh tra mắt với tần suất cao trong những ngày đầu. Với viêm do virus, thuốc kháng virus như Acyclovir là lựa chọn chính. Viêm do nấm hoặc Acanthamoeba cần các thuốc đặc hiệu và thời gian điều trị kéo dài hơn.
Ngoài ra, người bệnh có thể được chỉ định thuốc giãn đồng tử để giảm đau, thuốc hạ nhãn áp nếu cần và các biện pháp hỗ trợ giúp phục hồi giác mạc. Trong những trường hợp nặng hoặc không đáp ứng điều trị nội khoa, phẫu thuật như ghép giác mạc có thể được cân nhắc.
Phòng ngừa luôn là giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Bạn cần vệ sinh tay sạch sẽ trước khi chạm vào mắt và sử dụng kính áp tròng đúng cách. Không nên đeo kính khi ngủ hoặc khi bơi lội. Dung dịch ngâm kính cần được thay mới hàng ngày.
Không dùng nước máy hoặc nước bọt để ngâm/rửa kính áp tròng. Thay hộp kính định kỳ. Không đeo kính áp tròng khi bị cảm cúm hoặc mắt đang kích ứng
Bên cạnh đó, nên bảo vệ mắt khi làm việc trong môi trường nguy cơ cao bằng kính chuyên dụng. Tránh dụi mắt khi có dị vật và cần rửa sạch bằng nước muối sinh lý.
Đối với người có bệnh nền hoặc tiền sử viêm giác mạc, việc tái khám định kỳ và tuân thủ điều trị của bác sĩ giúp giảm nguy cơ tái phát.
Viêm giác mạc là cấp cứu nhãn khoa, vì vậy bạn không nên trì hoãn đi khám khi có dấu hiệu bất thường. Hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt trong vòng 24 giờ nếu xuất hiện đau mắt dữ dội, đỏ mắt kèm nhìn mờ, hoặc có tiền sử đeo kính áp tròng. Những trường hợp mắt bị chấn thương, hóa chất hoặc tiết mủ nhiều cũng cần được xử trí ngay lập tức.
Việc thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân chính xác và bắt đầu điều trị kịp thời, từ đó giảm nguy cơ biến chứng. Tại Bệnh viện Quốc tế Carmel, người bệnh viêm giác mạc được thăm khám và điều trị theo quy trình chuyên sâu bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, với sự hỗ trợ của hệ thống trang thiết bị hiện đại hỗ trợ chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả.
Điều trị đúng ngay từ đầu là yếu tố quyết định giúp bảo tồn thị lực, đừng chờ đến khi triệu chứng trở nặng, hãy đến ngay Bệnh viện Quốc tế Carmel để được các bác sĩ chuyên khoa Mắt kiểm tra, chẩn đoán chính xác và hướng dẫn điều trị phù hợp!
Một số loại do virus (HSV, Adenovirus) có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp. Viêm do vi khuẩn và nấm thường không lây từ người sang người.
Hầu hết các trường hợp không tự khỏi và cần điều trị y tế. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc bởi có thể làm bệnh nặng hơn.
Thời gian điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân được xác định.
