Hôn mê do đột quỵ nhồi máu não là tình trạng cấp cứu thần kinh đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng người bệnh chỉ trong thời gian ngắn. “Thời gian vàng” chính là yếu tố quyết định khả năng cứu sống và phục hồi của người bệnh. Việc điều trị cần được triển khai khẩn cấp tại bệnh viện có điều trị đột quỵ với sự phối hợp đa chuyên khoa nhằm tái thông mạch máu não, kiểm soát phù não và duy trì các chức năng sống quan trọng cho người bệnh.
Đột quỵ nhồi máu não xảy ra khi một mạch máu nuôi não bị tắc nghẽn bởi cục huyết khối, làm gián đoạn dòng máu và oxy đến tế bào não. Nếu không được tái thông kịp thời, vùng não tổn thương sẽ nhanh chóng hoại tử.
Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể rơi vào hôn mê sâu. Đây là trạng thái mất ý thức hoàn toàn, không còn đáp ứng với ánh sáng, âm thanh hoặc kích thích đau. Tình trạng này thường cho thấy não đã bị tổn thương diện rộng hoặc ảnh hưởng trực tiếp đến vùng thân não – nơi kiểm soát hô hấp, tuần hoàn và trạng thái tỉnh táo của con người.
Hôn mê do đột quỵ được xem là một tình trạng cấp cứu khẩn cấp vì:
Trong đột quỵ nhồi máu não, mỗi phút trôi qua đều có hàng triệu tế bào thần kinh bị phá hủy. Vì vậy, việc đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt có ý nghĩa sống còn. Các chuyên gia thần kinh gọi đây là “thời gian vàng” trong điều trị đột quỵ, trong khoảng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng.
Nếu người bệnh được cấp cứu đúng thời điểm:
Ngược lại, nhập viện muộn khiến vùng não hoại tử lan rộng, làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị.
Trước khi rơi vào trạng thái hôn mê hoàn toàn, phần lớn người bệnh thường xuất hiện các dấu hiệu đột quỵ cấp tính điển hình. Việc nhận biết sớm giúp tăng cơ hội cấp cứu thành công trong “thời gian vàng”.
Cách nhận biết đột quỵ theo quy tắc B.E F.A.S.T:
Điều trị hôn mê do đột quỵ cần được triển khai đồng thời nhiều biện pháp nhằm duy trì sự sống, giảm tổn thương não và ngăn ngừa biến chứng. Bệnh viện Quốc tế Carmel tuân thủ nghiêm ngặt phác đồ cấp cứu thần kinh của Bộ Y tế.
Hồi sức tích cực tại ICU
Người bệnh hôn mê thường được chuyển ngay đến đơn vị hồi sức tích cực (ICU) để theo dõi liên tục. Tại đây, bác sĩ sẽ:
Thuốc tiêu sợi huyết rtPA
Một trong những phương pháp điều trị quan trọng nhất đối với đột quỵ nhồi máu não là sử dụng thuốc tiêu sợi huyết rtPA. Thuốc có tác dụng làm tan cục máu đông, giúp tái lập lưu lượng máu lên não. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ hiệu quả khi được sử dụng trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.
Trước khi dùng thuốc, bác sĩ cần đánh giá kỹ:
Việc dùng rtPA đúng chỉ định có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng hồi phục thần kinh.
Can thiệp nội mạch lấy huyết khối
Can thiệp nội mạch hiện được xem là bước tiến quan trọng trong điều trị đột quỵ nặng. Đối với các trường hợp tắc động mạch lớn, bác sĩ có thể thực hiện can thiệp nội mạch lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học chuyên dụng. Thông qua hệ thống mạch máu, dụng cụ sẽ được đưa đến vị trí tắc để kéo cục máu đông ra ngoài, giúp tái thông dòng máu lên não.
Phương pháp này thường được áp dụng trong khoảng 6 giờ đầu, thậm chí có thể kéo dài hơn ở một số trường hợp đặc biệt nếu còn mô não có khả năng cứu được.
Kiểm soát phù não và tăng áp lực nội sọ
Sau đột quỵ, vùng não tổn thương thường bị phù nề. Nếu phù não tiến triển nặng, áp lực trong hộp sọ sẽ tăng cao và gây chèn ép các vùng não lành xung quanh. Để kiểm soát tình trạng này, bác sĩ có thể:
Đây là những biện pháp quan trọng giúp ngăn ngừa biến chứng tụt não – nguyên nhân tử vong hàng đầu ở người bệnh đột quỵ nặng.
Chăm sóc toàn diện giúp giảm biến chứng
Ngoài điều trị chuyên sâu, chăm sóc toàn diện đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hồi sức người bệnh hôn mê.
Khả năng hồi phục sau hôn mê khác nhau ở mỗi người bệnh, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
Một số người bệnh có thể hồi phục tốt và dần lấy lại khả năng vận động, giao tiếp. Tuy nhiên, nhiều trường hợp vẫn để lại di chứng như:
Việc áp dụng kế hoạch điều trị và phục hồi chức năng phù hợp lâu dài có vai trò rất quan trọng trong cải thiện chất lượng sống cho người bệnh sau đột quỵ.
Phòng bệnh luôn là giải pháp hiệu quả nhất để tránh nguy cơ hôn mê và di chứng nặng nề do đột quỵ. Người có nguy cơ cao cần:
Có. Nếu người bệnh được đưa đến bệnh viện trong “thời gian vàng”, bác sĩ có thể áp dụng các phương pháp tái thông mạch máu để cứu vùng não còn khả năng hồi phục.
Mức độ hồi phục phụ thuộc vào diện tích não tổn thương và thời gian cấp cứu. Một số trường hợp có thể phục hồi tốt, một số khác có thể để lại di chứng vận động và thần kinh.
Cần gọi cấp cứu ngay và nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện có điều trị đột quỵ.
