Ngưng thở khi ngủ không xảy ra một cách ngẫu nhiên, mà bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau trong cơ thể và lối sống hằng ngày. Từ thừa cân, béo phì, bất thường cấu trúc đường thở đến những thói quen tưởng chừng vô hại như uống rượu bia hay hút thuốc lá - tất cả đều có thể góp phần làm hẹp đường thở khi ngủ. Hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh là bước quan trọng giúp bạn phát hiện sớm và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn (OSA) xảy ra khi đường hô hấp trên mất ổn định trong lúc ngủ. Bình thường, đường thở từ mũi – họng đến thanh quản là một “ống cơ mềm”, không có khung xương cứng nâng đỡ. Khi thức, các cơ vùng hầu họng hoạt động giúp giữ đường thở luôn mở. Tuy nhiên, khi ngủ, trương lực cơ giảm theo sinh lý, áp lực âm trong lồng ngực tăng khi hít vào khiến đường thở dễ bị thu hẹp hoặc xẹp lại.
Nếu kết hợp với các yếu tố nguy cơ, tình trạng tắc nghẽn sẽ xảy ra lặp đi lặp lại gây nên các cơn ngưng thở hoặc giảm thở.
ThS.BS.CKII. Lý Phạm Hoàng Xuân, Trưởng Liên chuyên khoa Mắt – Tai Mũi Họng – Răng Hàm Mặt, Bệnh viện Quốc tế Carmel cho biết: Trong tất cả các yếu tố nguy cơ, béo phì được xem là nguyên nhân hàng đầu của OSA.
Tình trạng tích tụ mỡ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc và chức năng hô hấp theo hướng sau:
Đặc biệt, sự giảm “lực kéo dọc” từ lồng ngực khiến đường thở dễ xẹp hơn khi ngủ.
Nghiên cứu cho thấy, khoảng 60-90% người lớn mắc OSA bị thừa cân. Việc tăng 10% trọng lượng cơ thể có thể làm tăng nguy cơ OSA từ mức trung bình đến nặng lên nhiều lần. Điều này lý giải vì sao giảm cân luôn là một phần quan trọng trong điều trị.
Không phải tất cả bệnh nhân OSA đều béo phì. Nhiều trường hợp xuất phát từ đặc điểm cấu trúc bẩm sinh hoặc mắc phải như:
Bên cạnh cấu trúc giải phẫu, thói quen sinh hoạt hàng ngày cũng góp phần trong cơ chế sinh bệnh của OSA.
Một số bệnh lý toàn thân có thể góp phần làm tăng nguy cơ ngưng thở khi ngủ:
Ngưng thở khi ngủ không phân bố đồng đều trong dân số mà có liên quan đến nhiều yếu tố sinh học.
Ở trẻ em, nguyên nhân gây OSA phổ biến nhất không phải là béo phì mà là: phì đại amidan hoặc VA quá phát. Những cấu trúc này chiếm chỗ trong đường thở nhỏ của trẻ, gây tắc nghẽn khi ngủ.
Do đó, trong nhiều trường hợp, việc cắt amidan và nạo VA có thể giúp cải thiện đáng kể tình trạng bệnh.
ThS.BS.CKII. Lý Phạm Hoàng Xuân chia sẻ: Ngưng thở khi ngủ thường không do một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố. Ví dụ, một người béo phì có thể đồng thời có vẹo vách ngăn, hay người có cấu trúc hàm lùi có thể bị ảnh hưởng thêm bởi rượu bia… Chính vì vậy, việc xác định đúng nguyên nhân đóng vai trò quyết định trong việc lựa chọn phương pháp điều trị.
Tại Bệnh viện Quốc tế Carmel, người bệnh được:
Đăng ký khám ngay hôm nay để được các chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm tại Bệnh v
Béo phì là yếu tố nguy cơ hàng đầu, bên cạnh còn các nguyên nhân khác như các bất thường cấu trúc đường thở, yếu tố lối sống…
Nguyên nhân thường gặp là amidan phì đại và VA quá phát.
Có thể giảm nguy cơ bằng cách kiểm soát cân nặng, hạn chế rượu bia và điều trị hiệu quả các bệnh lý tai mũi họng.
