Khi nghe chẩn đoán mắc các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hay bệnh tim mạch… nhiều người không khỏi lo lắng khi bác sĩ tư vấn cần điều trị lâu dài. Không ít người băn khoăn: “Uống thuốc nhiều năm có hại gan thận không?”, “Thấy khỏe rồi có thể ngưng thuốc được chưa?” hoặc “Không đau không mệt thì cần gì uống thuốc mỗi ngày?”.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ tuân thủ điều trị ở người bệnh mạn tính chỉ đạt khoảng 50%. Tuy nhiên, việc tự ý bỏ thuốc, không tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ là nguyên nhân khiến nhiều bệnh lý tiến triển âm thầm và dẫn đến biến chứng nguy hiểm.
Bài viết dưới đây được chia sẻ dưới góc nhìn của dược sĩ lâm sàng, giúp người bệnh hiểu đúng về vai trò của thuốc điều trị bệnh mạn tính để an tâm hơn và chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Những bệnh thông thường như cảm cúm, viêm họng hay rối loạn tiêu hóa thường có thể khỏi hoàn toàn sau một thời gian điều trị ngắn. Khác với các bệnh cấp tính, bệnh mạn tính là các rối loạn kéo dài trong cơ thể, thường không thể chữa khỏi hoàn toàn mà cần kiểm soát liên tục.
Các bệnh như tăng huyết áp, tiểu đường hay mỡ máu cao có thể không gây triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu nhưng vẫn âm thầm tiến triển làm tổn thương tim, não, thận và mạch máu theo thời gian. Vì vậy, việc sử dụng thuốc trong những trường hợp này không nhằm mục đích “chữa khỏi hoàn toàn”, mà giúp kiểm soát bệnh ổn định và phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người nghĩ rằng khi huyết áp, đường huyết hoặc mỡ máu trở về bình thường nghĩa là bệnh đã khỏi. Thực tế, chính thuốc đang giúp cơ thể duy trì các chỉ số ở mức an toàn, ví dụ:
Do đó, nếu người bệnh tự ý ngưng thuốc khi không có chỉ định của bác sĩ, các chỉ số có thể tăng trở lại mà người bệnh không nhận ra. Trong khi đó, điểm nguy hiểm của bệnh mạn tính là nhiều người vẫn cảm thấy bình thường dù tổn thương bên trong cơ thể đang tiến triển từng ngày.
Chẳng hạn như, tăng huyết áp kéo dài có thể gây đột quỵ hoặc suy tim. Đường huyết cao lâu ngày có thể dẫn đến suy thận, tổn thương mắt và thần kinh. Mỡ máu cao làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu và nhồi máu cơ tim. Chính vì vậy, việc uống thuốc đều đặn không chỉ giúp người bệnh duy trì sức khỏe hiện tại mà còn là cách bảo vệ cơ thể về lâu dài.
Đây là nỗi lo rất phổ biến. Theo các hướng dẫn điều trị hiện nay, các thuốc điều trị bệnh mạn tính hiện nay đều được nghiên cứu để sử dụng lâu dài với liều lượng phù hợp và dưới sự theo dõi của bác sĩ.
Biến chứng của bệnh không được kiểm soát (như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường) là nguyên nhân chính gây suy thận, tổn thương gan và nhiều biến chứng nặng nề khác. Nguy cơ này thường lớn hơn nhiều so với nguy cơ từ thuốc khi dùng đúng cách.
Điều quan trọng là người bệnh cần tái khám định kỳ, kiểm tra chức năng gan thận theo hướng dẫn để đảm bảo an toàn trong quá trình điều trị.
Không ít người bệnh có thói quen tự ngưng thuốc khi thấy khỏe hơn hoặc các chỉ số đã ổn định. Tuy nhiên, với bệnh mạn tính, việc ngưng thuốc không làm bệnh biến mất mà chỉ khiến cơ thể mất đi sự kiểm soát đang có.
Hậu quả thường gặp là huyết áp tăng trở lại, đường huyết mất kiểm soát hoặc mỡ máu tăng cao, từ đó làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm như đột quỵ hay nhồi máu cơ tim. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.
Điều trị bệnh mạn tính là quá trình đồng hành lâu dài giữa người bệnh và nhân viên y tế. Bác sĩ và dược sĩ sẽ theo dõi tình trạng bệnh, điều chỉnh thuốc phù hợp và hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc an toàn hơn. Mục tiêu của điều trị không phải là uống càng nhiều thuốc càng tốt, mà là dùng đúng thuốc, đúng liều và đúng thời điểm để đạt hiệu quả kiểm soát bệnh tối ưu.
Quá trình điều trị đạt hiệu quả cao nhất cần sự phối hợp giữa người bệnh, bác sĩ và dược sĩ. Khi có bất kỳ băn khoăn nào về thuốc, người bệnh không nên tự ý ngưng mà nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được tư vấn phù hợp và an toàn nhất.
Tại Khoa Dược, Bệnh viện Quốc tế Carmel, đội ngũ dược sĩ lâm sàng luôn đồng hành cùng người bệnh trong suốt quá trình điều trị bệnh mạn tính. Không chỉ hỗ trợ hướng dẫn người bệnh sử dụng thuốc đúng cách, dược sĩ còn tư vấn theo dõi tác dụng phụ và phối hợp cùng bác sĩ để tối ưu hiệu quả điều trị cho từng người bệnh.
Trong thực hành lâm sàng, các thuốc điều trị bệnh mạn tính đã được nghiên cứu để sử dụng lâu dài với liều lượng phù hợp. Người bệnh sẽ được theo dõi định kỳ để kiểm soát các tác dụng phụ nếu có.
Không nên tự ý ngưng thuốc nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, vì bệnh có thể tái tiến triển âm thầm, làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.
Việc quên uống thuốc có thể làm giảm hiệu quả điều trị, do đó người bệnh nên dùng thuốc đúng giờ và tái khám định kỳ theo hướng dẫn.
